معاونت بازسازی

طرح ویژه بهسازی مسکن روستایی

مقدمه:

طرح بهسازی مسکن روستایی از سال 1374 توسط بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، با هدف بهبود کیفیت مسکن و بافت روستایی و ارتقاء سطح ایمنی، بهداشتی، رفاه و آسایش مسکن روستایی آغاز گردید. این مهم توأم با ارایه تسهیلات و زیرساخت‌ها، قابلیت آن را می‌یافت که به ایجاد حس تعلق به مکان، حفظ تراکم جمعیت خانوار، بهبود سیمای بصری و چشم انداز روستا، مقاوم سازی مسکن و در نتیجه بهسازی زندگی روستایی بینجامد، هر چند با فراز و نشیب‌ها و مشکلات فراوان اداری و اجرایی روبرو بود. لیکن به منظور تسریع در روند اجرای بهسازی مسکن روستایی و نیل به اهداف این طرح، و با عنایت به کسب تجارب ارزنده و شناسایی نقاط ضعف و کمبود سال‌های گذشته، طرح ویژه بهسازی مسکن روستایی در سال 1384 در هیأت محترم دولت مطرح شده و به تصویب رسید.

طرح نظام فنی روستایی

با توجه به لزوم ساخت واحدهای مسکونی مقاوم و امن در مقابل خطرات حوادث طبیعی ضرورت تشکیل یک نظام کنترلی در ساخت و سازهای روستایی برای دستیابی به مسکن روستایی مقاوم و نیز اهمیت مسکن روستایی در رشد و توسعه پایدار کشور، موضوع ساخت و ساز اصولی با نظارت مناسب نباید نادیده گرفته شود.

طرح نظام فنی روستایی تشکیلاتی است که برای دستیابی به این امر مهم شکل گرفته و از سال 1382 در تمامی‌استان‌های کشور راه اندازی و کلیه نقاط روستایی را تحت پوشش قرار داده است.

اهداف طرح نظام فنی روستایی

- ترویج اصول فنی ساختمان سازی و رشد آگاهی عمومی‌

- هدایت بافت فیزیکی روستاها و بهسازی محیط زیست و سکونتگاههای روستایی براساس طرح‌های هادی روستایی

- بالا بردن کیفیت ساخت و سازهای روستایی

- استفاده صحیح از مصالح مقاوم و استاندارد

- شناسایی، بکارگیری و ساماندهی نیروهای انسانی بومی‌مستعد در فن ساختمان سازی روستایی

- بالا بردن سطح دانش فنی و اجرایی ناظرین با آموزش علمی‌و عملی مستمر آنان

بازسازی مناطق آسیب‌دیده از سوانح طبیعی

بنیاد مسکن به منظور احیاء و توسعه مناطق آسیب‌دیده از سوانح طبیعی با بهره جویی از توانایی‌های ملی و منطقه ای در یک برنامه فشرده اقدام به بازسازی واحدهای مسکونی آسیب‌دیده می‌نماید.

برنامه ریزی براساس بازسازی مشارکتی

نقش مردم:

مدیریت ساخت، نظارت و پیگیری، مشارکت در تهیه طرح و تصمیم گیری‌ها و انتخاب

نقش دولت و مدیریت بازسازی:

ارایه وام بلاعوض و جبرانی، هدایت‌های فنی، تهیه طرح‌های لازم، انجام پشتیبانی‌های لازم در زمینه تأمین منابع، حمایت از قشر آسیب پذیر.

سیاست‌های تکنولوژی ساخت

ارتقاء کیفی واحدهای مسکونی و بافت محیط زیست نسبت به شرایط پیش از سانحه زلزله.

اتخاذ شیوه‌هایی از تکنیک ساخت که در درجه اول هماهنگ با اصل خودکفایی در سطح منطقه و در درجه دوم در سطح ملی.

تهیه ضوابط و توصیه‌های طراحی و اجرایی از طریق الگوسازی و کنترل و ارشاد مردم جهت ارتقاء کیفی ساخت مسکن.

سیاست‌های طراحی و برنامه ریزی

نظام طراحی در مناطق آسیب‌دیده بر این اصل متکی است که طراحی باید با مردم و همراه با آنها انجام شود.

نظام طراحی به آنچه مردم تاکنون انجام داده اند به عنوان یک ارزش و پدیده با احترام می‌نگرد.

نظام طراحی سعی در راه اندازی سیستم‌ها و روش‌های طراحی در گذشته را دارد و هرگونه تحول را متناسب با امکانات موجود و در کنار آنها جستجو می‌کند.

نظام طراحی، تحول در زمینه طراحی را در چارچوب اهداف ارزشی اسلام و برخاسته از نیازهای مردم جستجو می‌کند.

نظام طراحی تأکید به درجاسازی مجتمع‌های زیستی داشته و طرح‌های تجمیع و ادغام و جابجایی بدون دلایل فنی قوی را مردود می‌شمرد.

اقدامات مقدماتی

بررسی میدانی منطقه آسیب‌دیده، تشکیل و تجهیز و استقرار ستادهای عملیاتی و در صورت نیاز ستادهای معین، کارشناسی و آمارگیری سکونتگاههای آسیب‌دیده، تشکیل پرونده برای آسیب دیدگان.

برنامه ریزی برای بازسازی

تهیه برنامه بازسازی و تصویب آن توسط مراجع ذیصلاح.

تهیه طرح‌های کالبدی

در صورت لزوم تهیه طرح‌های کالبدی برای مناطق متأثر از سوانح و اصلاح بافت فیزیکی سکونتگاهها.

آواربرداری

استفاده از ماشین‌آلات سنگین بنیاد مسکن در پاکسازی مناطق سانحه‌دیده از آوار بر جای مانده.

تأمین و توزیع تسهیلات بانکی

توزیع تسهیلات بانکی میان آسیب دیدگان با همکاری و حمایت دستگاههای ذیربط از جمله هیأت محترم وزیران و سیستم بانکی کشور.

تهیه و توزیع مصالح ساختمانی

بنیاد مسکن در صورت نیاز منطقه حادثه‌دیده نسبت به تهیه و توزیع مصالح ساختمانی عمده مانند: آجر، فولاد و سیمان از طریق شرکت‌های تابعه بنیاد مسکن و توزیع آن میان آسیب دیدگان اقدام می‌نماید.

آموزش و ترویج فرهنگ ساخت و ساز

آموزش و ترویج فنون ساختمانی و مهارت‌های فنی به گروههای اجرایی و بنایان محلی در جریان عملیات بازسازی.

بهبود شرایط زیستی و سکونتی

- برنامه ریزی و طراحی مناسب برای روستاهای مستقر در بستر نامناسب و رفع مشکلات بافت فیزیکی روستاها به لحاظ شبکه معابر، توزیع مناسب خدمات، بهبود شرایط بهداشتی

- جلب مشارکت مردمی‌در عمران روستاها و ایجاد زمینه‌های مناسب توسعه ای

- ایمن سازی سکونتگاهها و مقاوم سازی مسکن

- ایمن سازی سکونتگاههای در معرض خطر از طریق نظام دهی به ساخت و سازهای روستایی و جلوگیری از ساخت و ساز در نواحی خطرناک و جابجایی این سکونتگاهها به منظور مقاوم نمودن در برابر سوانح احتمالی آینده

ایجاد اشتغال

ایجاد اشتغال و استمرار آن به تبع پویایی و تحرک ایجاد شده در بازسازی به دلیل فراهم بودن زمینه‌های توسعه.